اسیب شناسی فن اوریهای نوین(ماهواره)
در مورد آسیب های سیاسی این نکته حائز اهمیت است که عده ای از خبر گزاری ها و شبکه های
تلوزیونی خبری اقدام به انتشار خبر هایی می کنند که جنبه ی اقناعی و تبلیغی دارند که در شکل گیری
افکار عمومی بر علیه دولت های خود نقش ایفا می کنند. و در حالت کلی اقدام به جنگ نرم و جنگ
روانی سیاسی است.
دومین آسیب مهمی که از لحاظ سیاسی قابل توجه است اپوزیسیونی است که در خارج از کشور
تشکیل شده و با برنامه هایی که اجرا می کنند قصد براندازی و خرابکاری دارند . و بیشتر به صورت تلفنی
با عمده ی مخاطبان داخل کشور ارتباط برقرار می کنند و با یک تحلیل محتوای ساده می توان به این
مسئله پی برد که بیش از 60 در صد از برنامه ها ی این شبکه ها که توسط ایرانی های مقیم در کشور
های دیگر پخش می شود حالت استهزا و مسخره کردن دارد که هیچ دردی از این مردم خسته را درمان
نمی کند.
البته شایان ذکر است که این آسیب ها مختص کشور ایران نیست بلکه خیلی از کشور های دیگر با
پخش برنامه های ماهواره ای دیگر کشور ها مشکل دارند که می توان از این کشور ها به عنوان مثال از
فرانسه و آلمان و کشور های عربی نام برد .
در حیطه ی اقتصاد آسیب هایی که از طریق پخش ماهواره ای قابل ذکر است به طور کلی در برگیرنده ی
آگهی های تجاری و برنامه هایی است که در آنها کالاها و خدمات تجاری تبلیغ می شود.
شبکه های ماهواره ای با پخش آگهی های تجاری که می شود آن را به بمباران تبلیغات نیز تشبیه کرد
به دنبال ایجاد بازار در کشور های مختلف است به طوری که بینندگان با دیدن این آگهی ها که به صورت
حرفه ای وبا قابلیت های بسیار زیاد بصری ساخته شده اقدام به خریدن این کالاها می کنند و در نتیجه به
بخش بزرگی از تولید کننده ها و بازار های داخلی صدمه های جبران ناپذیری وارد می شود و در حالت
کلی تر و زیر بنایی تر فرهنگ مصرف گرایی را که از آسیب های دوران صنعتی است در بین مخاطبان رواج
می دهد .کالاهایی که بودن آنها به هیچ دردی نمی خورد مانند کالاهای لوکس و کالاهای تزئینی .
این امر مصرف گرایی را با یک مثال روشنتر می کنم .تقریبا از 10 سال قبل این شبکه های ماهواره ای با
تبلیغ روز عشاق (ولنتاین) و هدیه هایی که در این روز باید خریداری و اهدا شود یک بازار عجیبی را به راه
انداخته اند . تبلیغ کرده اند که در این روز باید عروسک و مجسمه هایی که به شکل حیوانات مختلف
است اعم از سگ و گربه و خرس و خرگوش و شکلات های رنگی متنوع باید به صورت هدیه اهدا شود .
واقعا شوک فرهنگی عجیبی است جوانان 22 ساله و بالاتر به همدیگر عروسک و شکلات هدیه کنند و از
این روز لذت هم ببرند. این جاست که جایگاه رسانه در متقاعد سازی مخاطبان پا به عرصه می گذارد و
اهمییت این رسانه ها معلوم می شود.
از مسائل سیاسی و اقتصادی که بگذریم (با اینکه موارد مهم دیگری را نیز می توان در این حیطه ها
مطرح کرد) به آسیب های فرهنگی برنامه های ماهواره ای می رسیم که در نوبه ی خود بسیار حائز
اهمیت است.
مهمترین آسیبی که از لحاظ فرهنگی از طریق پخش برنامه های ماهواره ای به جامعه ای وارد می شود
لطمه به زبان یک کشور است . زیرا که زبان حامل فرهنگ یک جامعه است که به نسل های آینده منتقل
می شود زبان یک کشور زیر بنای اندیشه و تفکر یک ملت است چون که فکر یک ملت در زبان آن ملت
نهفته است .
در تمام کشور ها زبان از جایگاه بسیار مهمی بر خوردار است وارزش بسیار والائی در نزد مردم هر جامعه
دارد . به طوری که در اکثر کشور ها مطبوعات اگر کلمه ای را غلط چاپ کنند مورد پی گیری قرار می
گیرند و باز خواست می شوند.
غرض از این تفاسیر برجسته کردن جایگاه زبان در جامعه بود که توسط پخش برنامه های ماهواره ای
مورد حمله قرار گرفته است زیرا کسانی در این برنامه ها صحبت می کنند که از تخصص کافی برخوردار
نیستند یا حتی آشنایی کاملی به دستور زبان و واژه های فارسی نیز ندارند. اینها باعث از بین رفتن
زبان و جایگزینی یک زبان کوچه بازاری به جای زبان فاخر این کشور می شوند.
دومین مسئله ای که باید بیان شود هویت فرهنگی است این برنامه ها سعی دارند آداب و رسوم این
ملت را به مسخره بگیرند و در آخر روش های خود را به جای روش های زندگی ایرانی جایگزین کنند .
توده ای عظیم از مردم به جای اینکه به مطالعه بپردازند و با تاریخ و فرهنگ دیرینه ی خود آشنا شوند به
تماشای سریال ها و برنامه های تفریحی می پردازند و کم کم از هویت ایرانی خود فاصله می گیرند .
این مسئله در استان ها و شهر های آذری زبان بیشتر به چشم می خورد زیرا مردم این شهر ها به زبان
ترکی آشنایی دارند و بیشتر برنامه های ماهواره ای کشور ترکیه را تماشا می کنند . به دنبال این
وضعیت تغییر در زبان عامه و تغییر در روش زندگی و استفاده از کالاهای مصرفی و البسه و آرایش ظاهری
افراد قابل مشاهده است.
شایان ذکر است که مسائل حقوقی در مورد پخش برنامه های ماهواره ای چند زمانی است که در سطح
بین الملل و توسط سازمان یونسکو مطرح شده ،اما نتیجه ای که بتواند راه گشا و مشکل گشا باشد اخذ
نشده است.
---------محسن جعفري نياركي----------